Consumentenprijs pluimveevlees stijgt door btw-verhoging

De consumentenprijzen van pluimveevlees zijn in januari en februari duidelijk gestegen, vooral door de btw-verhoging. De prijzen af slachterij (producentenprijzen) zijn in deze periode gelijk gebleven, terwijl de prijs af boerderij schommelingen vertoont. In februari steeg de prijs af boerderij ten opzichte van januari als gevolg van een krapper aanbod van vleeskuikens.

Figuur 1: Prijsontwikkeling (index, 2015=100), per schakel in keten, van vleeskuikens naar pluimveevlees

Prijsontwikkeling

De consumentenprijs van pluimveevlees in de Nederlandse retail is in de eerste maanden van 2019 gestegen. De index voor februari was 115 tegen 113 in december 2018. Dit staat niet los van de btw-verhoging van 6% naar 9%. De prijzen voor de producten af slachterij zijn in januari en februari gelijk gebleven. De index was 97 in februari. Slachterijen ontvangen dus gemiddeld genomen gelijke prijzen bij de afzet van hun producten. Dit zijn zowel de reguliere producten voor de exportmarkten als de traag groeiende kuikens voor de binnenlandse markt. De prijzen af boerderij zijn in 2019 eerst iets gedaald in januari en vervolgens weer gestegen in februari. Ondanks de stijging staat de index op het relatief lage niveau van 94, ruim 2% lager dan vorig jaar. Er is een krapper aanbod van kuikens in de markt. Omdat de slachterijen de capaciteit willen benutten, ligt een prijsstijging voor de hand. De index voor de prijs af boerderij heeft betrekking op reguliere vleeskuikens. Er is geen prijsnotering van traag groeiende kuikens die vooral bestemd zijn voor het verssegment in de Nederlandse supermarkt.

Keten

De hoofdmoot (90 tot 95%) van de binnenlandse afzet van pluimveevleesproducten wordt door consumenten gekocht in supermarkten. Hiervan is verse kipfilet het belangrijkste product. De pluimveeketen is sterk geïntegreerd en slachterijen regelen dat de productie van de verschillende schakels op elkaar wordt afgestemd. Slachterijen en verwerkers leveren aan de retailers en vleeskuikenbedrijven leveren kuikens aan de slachterijen. Toeleveranciers aan vleeskuikenbedrijven zijn: vermeerderaars (producenten van broedeieren), kuikenbroederijen en mengvoerleveranciers.

Toelichting op drie niveaus

Er zijn 15 middelgrote en grote slachterijen in Nederland. Verdere verwerking vindt veelal plaats door een bedrijf op een andere locatie dan de slachterij. Daar worden geslachte kuikens verder verwerkt tot consumentenproducten (kipfilet, drumstick, dijen, vleugels). De twee grootste spelers binnen Nederland slachten en verwerken zelf; qua volume hebben beide bedrijven samen meer dan de helft van de markt in handen.

Er zijn ongeveer 600 bedrijven die vleeskuikens houden. Zes- tot achtmaal per jaar leveren zij vleeskuikens (kip) op een gewicht van 2 à 2,5 kg aan de slachterij. De slachterijen en verwerkers leveren het pluimveevlees op schaal aan de retailers. Meer dan de helft van de Nederlandse productie wordt geëxporteerd. Ook wordt pluimveevlees geïmporteerd. Importpluimveevlees komt niet terecht in het winkelschap, maar wordt vooral gebruikt in foodservice en in de verwerkende industrie.

Prijsvorming

De consumentenprijs kent nauwelijks seizoensinvloeden. Vleesverwerkers maken met de inkopers van de supermarkten afspraken over de kwaliteit en prijs van de producten. Er worden 1- tot 2-jaarcontracten afgesloten na tendering. Soms worden afspraken gemaakt op basis van de inkoopprijs bij de pluimveehouders. Een belangrijk deel wordt geëxporteerd. De prijzen op de buitenlandse markten hebben invloed op de prijs in Nederland, zowel op producentenniveau, maar ook af boerderij. Er is een seizoenspatroon met hogere prijzen in de zomerperiode. Prijzen af boerderij worden bepaald door de slachterijen en zijn afhankelijk van het moment van leveren. Bijna alle vleeskuikenhouders hebben een jaarcontract voor het leveren van de vleeskuikens aan een slachterij. In het contract staan afspraken over de leveringen en de kwaliteit van de kuikens, maar niet over de prijs.